ns

Zapisz się do newslettera

i bądź na bieżąco z ekscytującymi produktami Medere

D

Encyklopedia

A

Jest jednym z najważniejszych ziół stosowanych w medycynie naturalnej starożytnych Indi Ajurwedzie. Roślina zwana jest Królową Ziół (Queen of herbs) z racji znanego od wieków działania odmładzającego, promującego płodność, funkcje seksualne i libido. Unikalny skład chemiczny bogaty w saponiny steroidowe zwane shatavarinami odpowiada za wzrost stężenia hormonów płciowych, działanie stymulujące wzrost gruczołów piersiowych i laktację. Ciała czynne wykazują też działanie antyoksydacyjne, obniżające ciśnienie krwi, poprawiające pamięć i pracę mięśnia sercowego. Siła działania rośliny potwierdzona badaniami klinicznymi zaowocowała wpisaniem surowca do Farmakopei Brytyjskiej. Shatavari (Ta, która miała tysiąc mężczyzn) stymuluje aktywność seksualną obniżoną na  skutek stresu, zmęczenia fizycznego i spadku odporności, a także działa jako afrodyzjak.

Literatura:
Shashi Alok i wsp. Plant profile, phytochemistry and pharmacology of Asparagus racemosus (Shatavari) : a review. Asian Pac J Trop Dis 2013, 3:  242-251.
Nishritha Bopana i Sanjay Saxena Asparagus racemosus—Ethnopharmacological evaluation and conservation needs Journal of Ethnopharmacology 2007, 110 : 1-15.
Pahwa P i Goel R. Ameliorative effect of Asparagus racemosus root extract against pentylenetetrazol-induced kindling and associated depression and memory deficit.
Epilepsy Behav. 2016;57:196-201
Garabadu D i Krishnamurthy S. Asparagus racemosus attenuates anxiety-like behavior in experimental animal models. Cell Mol Neurobiol. 2014;34:511-21

Roślina zwana Żółtym Przywódcą stosowana od ponad 4000 lat w tradycyjnej medycynie chińskiej stanowiąc jedno z 50 jej klasycznych składników.  Uznany przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności za zioło o potwierdzonym działaniu spowalniającym procesy starzenia. Traganek ma wyjątkowy wpływ na nasz wygląd – działa odmładzająco i rewitalizująco, a ponadto poprawia samopoczucie i dodaje energii. Traganek błoniasty jest jedynym surowcem roślinnym, który posiada udowodnioną klinicznie zdolność do aktywacji telomerazy i wydłużenia telomerów w starzejących się komórkach układu immunologicznego, co chroni ich DNA przed uszkodzeniami i mutacjami. Ochrona telomerów przed skrócaniem poprawia ogólną witalność organizmu, zwiększając przy tym wrażliwość tkanek na działanie insuliny oraz chroniąc przed rozwojem osteoporozy i nowotworzeniem. Ekstrakty z korzenia bogate są w wiele ciał czynnych zawierają między innymi triterpeny zwane astragalozydami odpowiedzialne za korzystny wpływ na przemianę węglowodanów (chronią przed rozwojem cukrzycy), stężenie lipidów (przyspieszając ich spalanie i spadek masy ciała), adaptując organizm do zwiększonej aktywności fizycznej, zmniejsza skutki przemęczenia i nadmiernego stresu. Jest doskonałym imunostymulatorem oraz antyoksydantem zawiera polisacharydy, saponiny, flawonoidy oraz glikozydy, pozytywnie wpływa na układ krążenia.

Literatura:
Xiaolong Jiang i wsp. Effects of treatment with Astragalus Membranaceus on function of rat leydig cells BMC Compementary and Alterantive Medicine 2015, 15: 261-267.
Juan Fu i wsp. Review of the botanical characteristics, phytochemistry and pharmacology of Astragalus membranaceus (Huangqi) Phytochemistry Research 2014, 28: 1275-1283
Kojo Agyemang i wsp. Recent advances in Astragalus membranaceus anti-diabetic research: pharmacological effects of its phytochemical constituents. Evidence Based Complementary and Alternative Medicine 2013, Article ID 654643: 1-9.
Bernardes de Jesus B i wsp. The telomerase activator TA-65 elongates short telomeres and increases health span of adult/old mice without increasing cancer incidence. Aging Cell 2011; 10: 604–621
Liu D i wsp Cardioprotection activity and mechanism of Astragalus polysaccharide in vivo and in vitro Int J Biol Macromol. 2018, 9:35030-4

B

Ważne zioło stosowane od wieków w hinduskiej Ajurwedzie. Jego działanie po raz pierwszy zostało opisane około 6 wieku n.e. w tekstach Charaka Samhity, Atharwa-Wed i Susrut Samhity jako „Medhya Rasayana” – roślina odmładzająca, przynosząca przejrzystość i spokój umysłu. Jest doskonałym środkiem wzmacniającym aktywność mózgu, poprawiającym zdolności do logicznego myślenia i wnioskowania. Współczesne badania Bacopy potwierdziły jej działanie neuroprotekcyjne i adaptogenne. Zawarte w roślinie saponiny zwane bakozydami odpowiadają za wyjątkowy wpływ na funkcje układu nerwowego: poprawę pamięci i koncentracji, stymulację neuroprzekaźnictwa dopaminy i serotoniny, zwiększony przepływ krwi w mózgu, znoszenie stanów lęków i niepokoju, hamowanie stanów zapalnych, zmniejszenie produkcji wolnych rodników w ośrodkowym układzie nerwowym. Stąd często określenie Bacopy jako unikalnej rośliny nootropowej. Silne działanie antyoksydacyjne wpływa również na wydłużenie dendrytów- wypustek komórek nerwowych, nasilenie komunikacji pomiędzy różnymi obszarami mózgu oraz działanie stymulujące na hipokamp.

Literatura:
Sebastian Aguiar i Thomas Borowski Neuropharmacological review of the nootropic herb Bacopa monnieri Rejunevation Research 2013, 16: 313-326
Tamara Simpson i wsp. Bacopa monnieri as an Antioxidant Therapy to Reduce Oxidative Stress in the Aging Brain. Evidence Based Complementary and Alternative Medicine 2015, Article ID 615384, 1-9.
Rai, D. et al. Adaptogenic effect of Bacopa monniera (Brahmi). Pharmacol. Biochem. Behav. 75, 823–830 (2003).
Łojewski, M., Muszyńska, B. & Sułkowska-Ziaja, K. Bacopa monnieri L. Pennell– roślina o wielokierunkowym działaniu leczniczym. Postępy Fitoter. 2, 84–89 (2014).

C

Odkrycie herbaty jako napoju nastąpiło w Chinach bądź Indiach, a pierwsza wzmianka o spożywaniu liści herbaty w formie zupy pochodzi już z 2757 roku pne. Roślinę i zwyczaj picia jej ekstraktów wodnych w Europie rozpowszechnili w Europie Holendrzy, a cały rytuał jej parzenia przejęty od Japończyków stał się tradycją Brytyjczyków. Ze względu na sposób obróbki liści herbaty wyróżniamy herbaty czerwone i żółte (częściowo sfermentowane), czarne (całkowicie sfermentowane) i herbaty zielone, o największej wartości leczniczej, których liście są jedynie stabilizowane parą wodną i suszone.  Liście zielonej herbaty są bogate w cenione alkaloidy (kofeinę, teofilinę i teobrominę) oraz szereg związków fenolowych (kwas kawowy, galusowy), protoantocyjanidyny a także magnez, potas, glin i fluor decydujących o unikalnych właściwościach tego surowca. Składniki te odpowiadają za szereg cennych właściwości leczniczych : obniżenie stężenia cholesterolu LDL i triglicerydów, silne działanie antyoksydacyjne i przeciwdziałające rozwojowi cukrzycy, działanie chroniące kolagen skóry przed uszkodzeniami wywoływanymi przez opalanie i solarium oraz redukcję zmian trądzikowych.  Przedmiotem licznych prac klinicznych była zdolność składników zielonej herbaty do zapobiegania rozwojowi wielu typom nowotworów z uwagi na ich silny potencjał przeciwzapalny i hamujący cykl komórkowy. W 2006 roku amerykańska agencja FDA uznała zieloną herbatę za surowiec farmaceutyczny.

Literatura:
Rafieian-Kopaei M i Movahedi M. Breast cancer chemopreventive and chemotherapeutic effects of Camellia Sinensis (green tea): an updated review
Electron Physician. 2017; 9: 3838–3844.
Eric W. i wsp. Antioxidant and antibacterial properties of green, black, and herbal teas of Camellia sinensis. Pharmacognosy Res. 2011; 3: 266–272.
Grove K i Lambert J. Laboratory, Epidemiological, and Human Intervention Studies Show That Tea (Camellia sinensis) May Be Useful in the Prevention of Obesity
J Nutr. 2010; 140: 446–453.
Karthik K i wsp. Green tea (Camelia sinesis) and L-theanine : medicinal; values and beneficial application in human : a comprehensive review Biomedicine and Phytotherapy 2017, 95: 1260-1275.

Jedno z najważniejszych ziół stosowanych w hinduskiej Ayurvedzie i tradycyjnej medycynie chińskiej. Jej wyjątkowe właściwości i duża aktywność znalazła potwierdzenie w opisie w Farmakopei Europejskiej. Posiada właściwości spowalniania procesów starzenia, bardzo korzystnie wpływa na funkcjonowanie mózgu, stosuje się ją jako remedium usuwające fizyczne i psychiczne wyczerpanie. Gatu Cola tradycyjnie używana była do przyspieszenia gojenia ran działając przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo. Zawarte w surowcu saponiny i glikozydy odpowiadają za działanie przeciwlękowe i przeciwdepresyjne, wspomagające procesy regeneracji komórek nerwowych i poprawiające ich zasoby energetyczne. Wspomaga leczenie cukrzycy, działa antyoksydacyjnie, wykazuje aktywność kardioprotekcyjną, przeciwnowotworową, przeciwbakteryjną i przeciwgrzybiczną. Siła działania hinduskiej Trawy tygrysiej łagodzi objawy starzenia się skóry, przywraca jej jędrność (poprzez wzrost syntezy kolagenu typu I i III) oraz jędrność (zwiększając produkcję glikozaminoglikanów). Ekstrakt z Wąkroty azjatyckiej redukuje także skutki szkodliwego oddziaływania nadmiaru wolnych rodników i węglowodanów na metabolizm skóry hamując powstawanie zmarszczek.

Literatura:
Lokanathan Y i wsp. Recent updates in neuroprotective and neuroregenerative potential od Centella asiatica
Chandrika U i wsp. Gotu Kola (Centella asiatica): Nutritional Properties and Plausible Health Benefits Advances in Food and Nutrition Research  2015,76:125-157
Król D., Wąkrota azjatycka ( Centella asiatica L.) – właściwości lecznicze, “Postępy Fitoterapii” 2010, nr 2
Sardar A i wsp. Phytochemical screening, GC-MS analysis and in vitro antioxidant activity of pollen of Centella asiatica (Linn) urban a traditional medicinal plant.
Pak J Pharm Sci. 2017;30:2239-2245.
Puttarak P i wsp. Effects of Centella asiatica (L.) Urb. on cognitive function and mood related outcomes: A Systematic Review and Meta-analysis.
Sci Rep. 2017;7:10646

Niezwykły grzyb występujący w Himalajach na wyżynach Tybetu, został odkryty dzięki obserwacji jaków wypasanych na Płaskowyżu, znany z działania zwiększającego wytrzymałość fizyczną i wigor. Kordycepina zawarta w surowcu odpowiada za poprawę funkcji seksualnych i wzrost libido, zwiększoną zdolność do aktywności fizycznej, stymulację układu odpornościowego oraz aktywność przeciwcukrzycową i antyoksydacyjną.  Wodny ekstrakt z maczużnika zwiększa wydajność płuc i wykorzystanie tlenu (przyspiesza adaptację komórek do niskiego stężenia tlenu), jest skuteczny w leczeniu zapalenia oskrzeli, astmy, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Reguluje stężenie glukozy we krwi, pobudza syntezę testosteronu.  Ciała czynne grzyba posiadają wciąż intensywnie badany efekt przeciwnowotworowy. Tajemnica witalności i siły azjatyckich wojowników spożywających maczużnika tkwi w jego zdolności do aktywacji kluczowych enzymów usuwających wolne rodniki oraz stymulacji popędu seksualnego. Eksperymenty na szczurach poddanych kastracji lub karmionych dużą ilością cukrów wykazały zahamowanie procesów starzenia i przywrócenie popędu płciowego po dodatku do paszy ekstraktu maczużnika. Sportowcy używający tego grzyba jako suplementu diety wykazywali zwiększoną zdolność do długotrwałego wysiłku na skutek wzrostu zawartości w mięśniach substratu energetycznego –ATP, którego składniki zawiera maczużnik. Powyższe właściwości lecznicze Cordyceps sinensis czynią go rodzajem żywności funkcjonalnej, o szerokich właściwościach prozdrowotnych. Jest nutraceutykiem wymienionym w europejskim Novel Food uznając go za produkt pomocny w utrzymywaniu zdrowia i zapobiegający chorobom. Amerykańska Akademia Nauk uznała Cordyceps sinensis za potencjalnie zdrowotny.

Literatura:
Chen Y i wsp. , Functional study of Cordyceps sinensis and cordycepin in male reproduction: A review J Food Drug Anal. 2017;25:197-205.
Nakamura K i wsp.. Anticancer and antimetastatic effects of cordycepin, an active component of Cordyceps sinensis
J Pharmacol Sci. 2015;127:53-6
Singh K i wsp. Enhancement of Neuromuscular Activity by Natural Specimens and Cultured Mycelia of Cordyceps sinensis in Mice.
Indian J Pharm Sci. 2014;76:458-61
Tuli H i wsp. Pharmacological and therapeutic potential of Cordyceps with special reference to Cordycepin.Biotech. 2014;4:1-12

Znany i ceniony już w starożytnym Egipcie i Persji. Jego właściwości lecznicze zostały opisane w Papirusie Ebersa, poradniku medycznym pochodzącym z czasów starożytnego Egiptu datowanym na około 1550 r.p.n.e., a zostały potwierdzone przez współczesne badania kliniczne. Szafran to jeden z najdroższych surowców roślinnych, do zebrania 1 funta szafranu potrzeba 75 000 kwiatów rosliny. Szafran jest źródłem wielu witamin i mikroelementów: miedzi, potasu, selenu, cynku, witaminy C, A oraz kwasu foliowego.  Krocetyna, safranal, safron i pikrokrocyna to główne lotne składniki szafranu wśród 150 innych znanych do chwili obecnej, decydujące o charakterystycznym smaku, zapachu i właściwościach leczniczych. Zawarte w szafranie aktywne składniki odpowiadają za działanie antyoksydacyjne i neuroprotekcyjne. Hamują rozwój cukrzycy, otyłości i stanów astmatycznych oraz są skutecznym naturalnym środkiem przeciwzapalnym i przeciwbólowym o sile porównywalnej z popularnymi lekami. Szafran stymuluje również układ immunologiczny, poprawia mikrokrążenie w siatkówce oka oraz usprawnia pamięć i koncentrację, działa przeciwlękowo, przeciwdepresyjnie, obniża ciśnienie oraz wpływa stymulująco na funkcję seksualne, spowalnia też procesy starzenia.

Literatura:
Boskabady M i Forkhohdeh Antiinflammatory, antioxidant and immunomodulatory effects of Crocus sativus and its main constituents Phytother Res 2016, 30: 1072-1094
Khazdair M I wsp. The effects of Crocus sativus (saffron) and its constituents on nervous system: A review. Avicenna J Phytomed. 2015 5: 376–391
Bukhari S i wsp. A comprehensive review of the pharmacological potential of Crocus sativus and its bioactive apocarotenoids.
Biomed Pharmacother. 2018, 98:733-745
Shafiee M i wsp. Saffron in the treatment of depression, anxiety and other mental disorders: Current evidence and potential mechanisms of action.
J Affect Disord. 2017;227:330-337
Samarghandian S i wsp. Immunomodulatory and antioxidant effects of saffron aqueous extract (Crocus sativus L.) on streptozotocin-induced diabetes in rats.
Indian Heart J. 2017;69:151-159

F

Roślina tradycyjnej medycyny Chin i Japonii, znany jest z działania przeciwzapalnego w chorobach skóry i wątroby. Jest jednym z najbogatszych źródeł naturalnego resveratrolu.
Współczesne badania wykazały jej szeroką aktywność farmakologiczną związaną z dużą zawartością resweratrolu, który charakteryzuje się właściwościami spowalniającymi procesy starzenia.  Rdestowiec obniża ilość triglicerydów i cholesterolu ułatwiając spadek masy ciała, działa przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo, przeciwwirusowo oraz przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo w schorzeniach wątroby o różnej etiologii. Emodyna zawarta w surowcu pobudza receptory estrogenowe, a polydatin działa silnie antyoksydacyjnie. Ponadto emodyna i fiscjon zawarte w rdestowcu chronią przed uszkodzeniem wysp beta trzustki i rozwojem cukrzycy oraz obniżają stężenie glukozy. Polygonum cuspidatum jest ponadto bogatym źródłem manganu, żelaza, miedzi oraz witaminy A i C.

Literatura:
Peng W i wsp. Botany, phytochemistry, pharmacology, and potential application of Polygonum cuspidatum Sieb.et Zucc.: a review. J Ethnopharmacol. 2013;148:729-45.
Peron G i wsp. Studying the effects of natural extracts with metabolomics: A longitudinal study on the supplementation of healthy rats with Polygonum cuspidatum Sieb. et Zucc.J Pharm Biomed Anal. 2017 Jun 5;140:62-7
Békési-Kallenberger H i wsp. Comparative Histological and Phytochemical Study of Fallopia species. Nat Prod Commun. 2016, 11:251-4.

Sohn E i wsp. Extract of Rhizoma Polygonum cuspidatum reduces early renal podocyte injury in streptozotocininduced diabetic rats and its active compound emodin inhibits methylglyoxalmediated glycation of proteins. Mol Med Rep. 2015, 12:5837-45.

G

Grzyb Reishi w chińskiej i japońskiej medycynie ludowej stosowany jest od 4 tys. W najsłynniejszej chińskiej farmakopei Ben Cao Gang Mu napisano: „nieustanne użycie Ling Zhi zmniejsza ciężar ciała – zwiększa długość życia”. W wielu azjatyckich krajach jest bardzo ceniony za właściwości lecznicze nazywany często „rośliną nieśmiertelności”, „zielem wywołującym siłę”. Zawarte w surowcu saponiny steroidowe o strukturze podobnej do hormonów płciowych odpowiadają za aktywność przeciwnowotworową związaną z hamowaniem podziałów zmienionych komórek, ich migracji i adhezji do zdrowych tkanek, stymulują pracę mózgu oraz zapobiegają powstawaniu nowych komórek tłuszczowych chroniąc przed otyłością, polisacharydy obniżają ciśnienie krwi i stężenie cholesterolu, a peptydy wykazują silną aktywność antyoksydacyjną. Ponadto ciała czynne lakownicy wykazują silne działanie przeciwzapalne i immunostymulujące związane z wpływem na limfocyty T i B. Grzyb Reishi – nie tylko ceniony dodatek do potraw, ale także uznany surowiec w terapii anti-aging, wydłużający długość życia i łagodzący objawy procesu starzenia.  Podawanie go eksperymentalnie myszom wydłużyło czas ich życia o 9-20%, co odpowiada 7-16 lat życia człowieka.

Literatura:
Cheng S i Silva D. Ganoderma lucidum for cancer treatment : we are close but still not there, Integrative Cancer Therapies 2015, 14: 249-247
Cizmarikova M. The Efficacy and Toxicity of Using the Lingzhi or Reishi Medicinal Mushroom, Ganoderma lucidum(Agaricomycetes), and Its Products in Chemotherapy (Review). Int J Med Mushrooms. 2017;19:861-877
Özevren H i wsp. Ganoderma Lucidum Protects Rat Brain Tissue Against Trauma-Induced Oxidative Stress. Korean J Neurotrauma. 2017;13:76-84
Papp V i wsp. What Is Ganoderma lucidum in the Molecular Era? Int J Med Mushrooms. 2017;19:575-593.

Roślina znana od wieków w tradycyjnej medycynie chińskiej („Tian ma”). Jej bulwy wykorzystywano jako skuteczny środek na migrenę, padaczkę i bóle głowy. Współczesne badania surowca wykazały jego szeroką aktywność farmakologiczną: działanie przeciwlękowe i przeciwdepresyjne, wzrost neuroprzekaźnictwa w mózgu oraz jego ochronę przed skutkami niedotlenienia, efekt przeciwzapalny i poprawę przepływu krwi w korze mózgowej oraz wspomaganie procesów zapamiętywania.  Najnowsze badania naukowe wykazały, że tajemnicze, pozbawione chlorofilu bulwy Gastrodii zawierają parishinę aktywującą w komórkach szlak sygnalizacyjny mTOR, odpowiedzialny za wydłużenie długości życia i łagodzenie skutków zmian metabolicznych związanych z wiekiem.

Literatura:
Hong Dan Zhan i wsp. The rhiozme of Gastrodia elata Blume – an ethnopharmacological review Journal of Ethnopharmacology 2016, 189: 361-385.
Jung Hee Jang i wsp. Neuropharmacological Potential of Gastrodia elata Blume and Its Components Evidence Based Complementary Alternative Medicine 2015, article ID 309261: 1-14.
Lin Y i wsp. Antidepressant-like effects of water extract of Gastrodia elata Blume on neurotrophic regulation in a chronic social defeat stress model. J Ethnopharmacol. 2017;215:132-139
Kim M i wsp. Gastrodia elata</i> Blume Rhizome Aqueous Extract Improves Arterial Thrombosis, Dyslipidemia, and Insulin Response in Testosterone-Deficient Rats. Evid Based Complement Alternat Med. 2017;2017:284857

Wyjątkowa roślina, jedna z najstarszych na ziemi, określana przez Karola Darwina mianem „żywej skamieniałości” której wyjątkowy skład chemiczny umożliwił przetrwanie jej przez ponad 200 mln lat ewolucji i zmian klimatycznych. W krajach Azji znana od 5000 lat, w Europie i Stanach Zjednoczonych stosowana dopiero od lat 60-tych ubiegłego wieku.  Miłorząb zawiera ponad 60 substancji bioaktywnych, wśród nich flawonoidy, biflawonoidy i terpeny odpowiadają za wyjątkowy profil działania farmakologicznego. Miłorząb wykazuje silne działanie antyoksydacyjne, hamuje agregacji płytek krwi, zmniejsza lepkości i poprawia dynamikę przepływu krwi w naczyniach obwodowych i mózgu. Ciała czynne surowca wpływają na pamięć, koncentrację i zdolność uczenia się oraz chronią kolagen i elastynę skóry przez niekorzystnymi modyfikacjami i degradacją związaną z wiekiem oraz rozwojem pajączków naczyniowych. Badania naukowe miłorzębu wyjaśniły mechanizm obserwowanych działań leczniczych : ciała czynne tej rośliny są zdolne do rozszerzenia naczyń krwionośnych, hamują czynniki płytkowe PF1- PF-4 niezbędne w agregacji trombocytów i skutecznie usuwają reaktywne formy tlenu. Miłorząb japoński (Ginkgo Biloba) Uważa się za najlepiej przebadaną i najchętniej kupowaną rośliną leczniczą na świecie. Istnieje możliwość zastosowania tej rośliny we wspomagającym leczeniu chorób nowotworowych, w urazowych zaburzeniach pracy mózgu, stanach lękowych, depresji czy choroby wysokościowej.

Literatura:
Tasiu I. Rethinking Ginkgo biloba L.: Medicinal uses and conservation. Pharmacogn Rev. 2015; 9: 140–148.
Kevin M. i wsp. Current Perspectives on the Beneficial Role of Ginkgo biloba in Neurological and Cerebrovascular Disorders. Integr Med Insights. 2015; 10: 1–9.
Bergman Ai wsp. Therapeutic potential of resweratrol : a review of clinical trials. NPJ Preis Oncol 2-17, 11, 1-17.
Bhat J i wsp. Reveratrol supplementation improves glycemic control in type 2 diabetes mellitus Nutr Res 2012, 32, 537-541.

Zwana żeńszeniem południa (South of Ginseng) znana jest już z XIV wiecznych opisów jako Immortality Herb (Zioło nieśmiertelności). Ludność południowych rejonów Chin pijąca codziennie herbatę z Jiaogulan ciesząc się dobrym zdrowiem dożywała bardzo sędziwego wieku, nierzadko przekraczając 100 lat. Zawarte w surowcu 180 saponin zwane gypenozydami odpowiada za wyjątkowe właściwości lecznicze surowca.  Ten winobluszcz o pnączach zakończonych pięcioma listkami wykazuje pięć kierunków aktywności farmakologicznej działając antyoksydacyjnie, stymulująco na układ immunologiczny, ochronnie na wątrobę, modulując układ sercowo-naczyniowy i zwiększając zdolność do aktywności fizycznej. Eliksir długowieczności chińskiej dynastii Ming poprawia także funkcje nerek, układu oddechowego, chroni przed rozwojem nowotworów, cukrzycy i niewydolności serca oraz adaptuje organizm do stresu psychicznego, fizycznego i zmian środowiska.

Literatura:
Jun Wang i wsp. Further new gypenosides from Jiaogulan (Gynostemma pentaphyllum) J Agric Food Chem 2017, 65: 5926-5934
Yantao Li i wsp. Anti-cancer affercts of Gynostemma pentaphyllum (Thunb.) Makino (Jiaogulan) Chin Med 2016, 11: 43-67
Shan Li-Na i Shi Yong-Xiu. Effect of Polysacharides from Gynostemma pentaphyllum (Thunb.) , Makino on physical fatigue Afr J Tradit Complement Altern Med 2014, 3: 112-117
Keilhoff G i wsp. Gynostemma pentaphyllum</i> is neuroprotective in a rat model of cardiopulmonary resuscitation. Exp Ther Med. 2017; 14:6034-6046

K

Naturalny związek chemiczny powszechnie występujący w mózgu, nerkach i mięśniach, jest dipeptydem syntetyzowanym z L-histydyny i β-alaniny. Został odkryty i opisany w 1900 roku przez rosyjskiego naukowca V. Gulewicza. W 1994 roku kolejni naukowcy McFarland i Holliday potwierdzili wpływ karnozyny na wydłużenie życia komórek. Z licznych publikacji z ostatnich lat dowiadujemy się, że Karnozyna wpływa wielokierunkowo na organizm człowieka, spowalniając i cofając procesy starzenia, odmładza komórki zbliżające się do senestencji, chroni komórki mózgu, hamuje uszkodzenia białek, lipidów i kwasów nukleinowych komórek przez reaktywne formy tlenu, chroni tkankę mięśniową przed zakwaszeniem i degradacją po wysiłku fizycznym oraz adaptuje organizm do zwiększonej aktywności i obciążeń będąc składnikiem wielu odżywek dla osób aktywnych fizycznie. Zapobiega chorobom neurodegeneracyjnym, jest silnym antyoksydantem, poprawia pracę układu sercowo-naczyniowego, działa przeciwnowotworowo, poprawia wygląd skóry i zmniejsza zmarszczki, przy tym zwiększa wytrzymałość fizyczną i przyspiesza regen rację mięśni. Ponadto karnozyna chroni tkanki organizmu przed modyfikacją i uszkodzeniem przez zaawansowane produkty glikacji, co zmniejsza ryzyko rozwoju cukrzycy i miażdżycy naczyń krwionośnych. Karnozyna jest jednym z najważniejszych niebiałkowych związków w naszym organizmie, a jej stężenie po 30 roku życia naturalnie systematycznie maleje, zatem utrzymanie maksymalnych poziomów jej stężenia jest bardzo pożądana, ponieważ jest to jedna z nielicznych substancji, która ma bardzo istotny na długość życia organizmów żywych.

Literatura:
Reddy V i wsp. Carnosine: a versatile antioxidant and antiglycating agent Aci Aging Known Environ 2005, 18: 1-6.
Stegen S i wsp. Plasma carnosine, but not muscle carnosine, attenuates high-fat diet-induced metabolic stress Appl Physiol Nutr Metab. 2015;40:868-76
Hipkiss A i wsp Carnosine: can understanding its actions on energy metabolism and protein homeostasis inform its therapeutic potential? Chem Cent J. 2013;7:38
Davinelli S i wsp Synergistic effect of L-Carnosine and EGCG in the prevention of physiological brain aging Curr Pharm Des. 2013;19:2722-7

To związek chemiczny, witamino podobny określany mianem „eliksiru młodości”, jest niezbędny i wszechobecny w każdej komórce ludzkiego organizmu.  Został odkryty w 1957 roku przez angielskiego naukowca Petera Mitchella, który w 1978 roku otrzymał za swoje odkrycie Nagrodę Nobla. To substancja o kluczowym znaczeniu dla produkcji energii, wzrostu i regeneracji oraz bieżącego właściwego funkcjonowania komórek, tkanek i organizmu jako całości. Jest doskonałym antyoksydantem, działa przeciwnowotworowo, immunostymulująco, ma wpływ na naszą wytrzymałość, zdrowy wygląd i procesy starzenia. Bez Koenzymu Q10 nasza skóra nie może produkować wystarczającej ilości kolagenu gwarantującego jędrność i elastyczność skóry. Koenzym Q10 łagodzi stany zmęczenia psychicznego, poprawia zdolność organizmu do wysiłku fizycznego oraz siłę mięśniową. Usprawnia procesy poznawcze, pamięć i przekaźnictwo nerwowe. tałego dostępu do koenzymu potrzebują szczególnie newralgiczne dla naszego życia serce i mózg, które w warunkach niedoboru tej substancji, zaczynają poważnie chorować.
Mimo, że organizm człowieka wytwarza koenzym Q10, to z wiekiem jego ilość ulega obniżeniu. Suplementacja ubichinonem pomaga komórkom skóry i wątroby w neutralizacji toksyn i skutków szkodliwego działania promieniowania UV.

Literatura:
Laredj L i wsp. The molecular genetics of coenzyme Q in biosynthesis in heath and disease Biochemie 2014, 10: 78-87.
Manusco M i wsp. Coenzyme Q10 and neurological disease Pharmaceuticals 2009, 2 : 134-149.
Ruisinger J i wsp. Coenzyme Q10 for statin-associated myalgia. Am J Health Syst Pharm. 2018;75:14-15
Gholnari T i wsp. The Effects of Coenzyme Q10 Supplementation on Glucose Metabolism, Lipid Profiles, Inflammation, and Oxidative Stress in Patients With Diabetic Nephropathy: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. J Am Coll Nutr. 2017, 7:1-6

L

Podstawowy aminokwas zawierający siarkę, budujący białka naskórka, wpływający na wygląd paznokci oraz połysk i strukturę włosów, tworzący centra aktywne enzymów biorących udział w regulacji szybkości metabolizmu, składnik antyoksydacyjnego glutationu chroniącego kolagen i lipidy naskórka przed degradacją oraz wspomagającego działanie detoksykacyjne wątroby.  L-cysteina oczyszcza układ oddechowy z nadmiaru śluzu upłynniając go, zwiększa gęstość kości i łagodzi zmiany zwyrodnieniowe stawów. Jej zdolność do utlenienia i wiązania jonów metali pomaga wątrobie w usuwaniu toksycznych metabolitów, wolnych rodników i kationów metali ciężkich. Chroniąc „zły” cholesterol LDL przed utlenieniem zapobiega tworzeniu blaszek miażdżycowych. Maleńki aminokwas buduje młodzieńczy kolagen i keratynę – silna ochrona wątroby, skóry, kości i układu oddechowego.

Literatura:
Roderick N i Morton N. Cysteine and hydrogen sulphide in the regulation of metabolism: insights from genetics and pharmacology. J Pathol. 2016, 238: 321–332.
Flurkey K i wsp. Life Extension by Diet Restriction and N-Acetyl-L-Cysteine in Genetically Heterogeneous Mice J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 2010; 65: 1275–1284.
Jain S i wsp. Vitamin D and L-cysteine levels correlate positively with GSH and negatively with insulin resistance levels in the blood of type 2 diabetic patients Eur J Clin Nutr. 2014; 68: 1148–1153.
Carter R i Morton N Cysteine and hydrogen sulphide in the regulation of metabolism: insights from genetics and pharmacology J Pathol. 2016; 238: 321–332

P

Najważniejsze zioło w medycynie Dalekiego Wschodu wykorzystywane jest od ponad czterech tysięcy lat. Żeń-szeń uważany jest w wielu miejscach na ziemi za odpowiedź na prawie każdą dolegliwość, dlatego też nazywa się go wszech-lekiem – panaceum na wszelkie dolegliwości. Zawiera około dwustu substancji aktywnych, z czego najważniejszymi z nich są ginsenozydy. Odpowiadają one za poprawę nastroju i kondycji psychofizycznej, wzmacniają pamięć i procesy myślenia, poprawiają dynamikę pracy mięśnia sercowego chroniąc go przed niedotlenieniem, hamują agregację płytek krwi, obniżają stężenie glukozy i lipidów oraz modulują aktywność układu immunologicznego, przeciwdziała zmęczeniu i znużeniu, przyspiesza regenerację po wysiłku fizycznym, poprawia przemianę materii i wzmaga działalność enzymów ustrojowych, spowalnia procesy starzenia

Literatura:
Kim J i wsp. Role of ginsenosides, the main active components of Panax ginseng, in inflammatory responses and diseases. J Ginseng Res. 2017, 41:435-443
Hyeong-Geug K i wsp. Antifatigue Effects of Panax ginseng C.A. Meyer: A Randomised, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial PLoS One. 2013; 8: e61271
Sergiy O i Oh S. Actoprotective effect of ginseng: improving mental and physical performance J Ginseng Res. 2013 Apr; 37(2): 144–166
Shishtar E i wsp. The Effect of Ginseng (The Genus Panax) on Glycemic Control: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Clinical Trials PLoS One. 2014; 9: e107391

Surowiec hinduskiej medycyny ayurvedyjskiej znany jako Amla słynący z najlepszego działania spowalniającego procesy starzenia.  Bardzo bogate źródło witaminy C. Ciała czynne liściokwiatu odpowiadają za działanie antyoksydacyjne, immunomodulujące, przeciwwirusowe, antybakteryjne i chroniące wątrobę przed uszkodzeniami wywoływanymi przez leki. Surowiec działa ochronnie na lipidy i kwasy nukleinowe komórek, wykazuje aktywność przeciwbólową i przeciwzapalną oraz wspomaga leczenie wielu typów nowotworów.  Tajemnica młodości ukryta w hinduskiej Amli powoduje zahamowanie aktywności kolagenazy i elastazy degradujących tkankę łączną, co zapobiega utracie jędrności skóry i spowalnia powstawanie zmarszczek oraz wysokiej zawartości witaminy C (20-krotnie większej od pomarańczy), działającej jako antyoksydant i redukującej przebarwienia skórne.
Literatura:
Zeng Z i wsp. Structural characterization and biological activities of a novel polysaccharide from Phyllanthus emblica. Drug Discov Ther. 2017, 11:54-63.
Tahir I i wsp Phyllanthus emblica Evaluation of phytochemicals, antioxidant activity and amelioration of pulmonary fibrosis with Phyllanthus emblica leaves. BMC Complement Altern Med. 2016, 24:406
Variya B i wsp Emblica officinalis (Amla): A review for its phytochemistry, ethnomedicinal uses and medicinal potentials with respect to molecular mechanisms. Pharmacol Res. 2016;111:180-20.
Thirunavukkarasu M i wsp. Protective effects of Phyllanthus emblica against myocardial ischemia-reperfusion injury: the role of PI3-kinase/glycogen synthase kinase 3β/β-catenin pathway. J Physiol Biochem. 2015;71:623-33

Jedna z 50 roślin tradycyjnej medycyny chińskiej znana z wpływu na pamięć i funkcjonowanie układu nerwowego. Jej chińska nazwa synonimiczna „Wzniosłe ambicje” odzwierciedla wpływ tej rośliny na potencjał intelektualny i zdolności poznawcze ludzkiego mózgu. Współczesne badania potwierdziły jej wpływ na procesy kojarzenia, łagodzenie stresu, depresji i poprawę metabolizmu mózgu poprzez oddziaływanie na mechanizmy identyczne jak w przypadku uznanych leków nootropowych łagodzących procesy starzenia się komórek nerwowych. Wykazuje właściwości adaptogenne, przez co organizm szybciej dopasowuje się do zmieniających warunków i łatwiej jest się mu bronić przed negatywnym wpływem czynników zewnętrznych.Ekstrakty krzyżownicy stosuje się w leczeniu bezsenności, zaburzeń pamięci i nerwic. Mechanizm obserwowanych działań naukowcy tłumaczą jej zdolnością do pobudzania syntezy czynnika wzrostu nerwów w obrębie mózgu. Ciała czynne rośliny są także cenione jako surowiec wykrztuśny, ułatwiający wydalenie zapalnej wydzieliny z układu oddechowego w stanach przeziębień, nieżytów i kataru. Powyższe cechy czynią krzyżownicę cenionym surowcem roślinnym o dużym potencjale ograniczające procesy starzenia.

Literatura:
Klein L i wsp A pharmacognostic approach to the Polygala genus: phytochemical and pharmacological aspect Chem Biodivers. 2012 ;9:181-209.
Zongyang Li i wsp. Memory-Enhancing Effects of the Crude Extract of Polygala tenuifolia on Aged Mice Evid Based Complement Alternat Med. 2014;: 39232
Kuboyama, T i wsp. Polygalae Radix Extract Prevents Axonal Degeneration and Memory Deficits in a Transgenic Mouse Model of Alzheimer’s Disease Front Pharmacol. 2017; 8: 805
Qiu Y i wsp Effects of the crude extract of Polygala tenuifolia Willd on human sperm in vitro J Zhejiang Univ Sci B. 2011; 12: 448–454

R

Jest to wyjątkowa bylina z rodziny gruboszowatych występująca głównie w obszarach arktycznych i górskich. Ma wspaniałą tradycję wykorzystywania go w medycynie naturalnej na Dalekim Wschodzie i Syberii. Został on uznany za lekarstwo przez greckiego lekarza Dioscoridesa. Starożytni Grecy, Rzymianie, Wikingowie używali go w celu zniesienia zmęczenia i poprawy wytrzymałości. Różeniec górski używany był od tysięcy lat a współczesne badania przeprowadzane na całym świecie potwierdziły jego szczególne właściwości ze względu na wysoką zawartość związków organicznych takich, jak flawonoidy, chinony, fenole i alkaloidy. Dodaje energii, poprawia nastrój, uodparnia organizm na stres, łagodzi napięcie nerwowe, poprawia pamięć, koncentrację, wspiera procesy uczenia się, wzmacnia system immunologiczny, sercowo – naczyniowy i wydłuża długość życia. Podawanie ekstraktu z różeńca muszce owocowej spowodowało wydłużenie długości jej życia o 25%, co stało się impulsem przyspieszającym badania nad jego wpływem na procesy witalności i opóźnianiem objawów starzenia się. Chętnie stosowany przez sportowców, jako naturalny i bezpieczny środek poprawiający wydolność organizmu i zmniejszający objawy choroby wysokościowej. Wykazuje działanie adaptogenne. Wyjątkowe właściwości korzenia arktycznego zostały zastosowane w latach 60 tych w radzieckim programie lotów kosmicznych, był on bowiem zażywany przez radzieckich kosmonautów

Literatura:
Sana Ishaque i wsp. Rhodiola Rosea for physical and mental fatigue: a systematic review. BMC Complementary and Alternative Medicine 2012, 12: 70-79
Panossian A i wsp. Rosenroot (Rhodiola rosea): Traditional use, chemical composition, pharmacology and clinical efficacy Phytomedicine 2010, 17: 481-493.
Michael Duncan and Neil Clarke The effect of acute Rhodiola rosea ingestion on exercise heart rate, substrate utilisation, mood state and perceptions of exertion, arousal, and pleasure/displeasure in active men. Journal of Sports Medicine 2014, Article ID 563043, 1-8.
Anghelescu I i wsp. Stress management and the role of Rhodiola rosea: a review. Int J Psychiatry Clin Pract. 2018; 11:1-11

Jest jednym z najlepiej przebadanych „eliksirów młodości” – związek organiczny będący polifenolem zaliczanym do grupy flawonoidów. Towarzyszy nam od wieków, a został wyodrębniony przez naukowców w 1963 roku. Występuje m.in. winogronach, borówkach, malinach, żurawinie, czerwonym winie. Charakteryzuje się niebywałymi właściwościami: aktywuje antystarzeniowy gen SIRT 1 zwany genem długowieczności, ogranicza aktywność genów związanych ze starzeniem, jest silnym antyoksydantem, działa przeciwzapalnie, kardioprotekcyjnie, przeciwnowotworowo i neuroprotekcyjnie.  W pierwszej dekadzie XXI wieku na Uniwersytecie Harvarda dr. David Sinclair wraz z zespołem dowiódł, że resveratrol wpływa na aktywność sirtuin – protein, które hamują aktywność genów powodujących procesy starzenia. Siła działania antyoksydacyjnego resweratrolu jest prawie 4-krotnie większa od witaminy E i C. Zainteresowanie Resweratrolem wciąż rośnie ze względu na szeroki zakres działania biologicznego i właściwości prozdrowotne.

Literatura:
Bergman Ai wsp. Therapeutic potential of resweratrol : a review of clinical trials. NPJ Preis Oncol 2-17, 11, 1-17.
Bhat J i wsp. Reveratrol supplementation improves glycemic control in type 2 diabetes mellitus Nutr Res 2012, 32, 537-541.
Fernandes G i wsp. Epigenetic Regulatory Mechanisms Induced by Resveratrol. Nutrients. 2017;9.:E1201
Chen W i wsp. Protective effects of resveratrol on mitochondrial function in the hippocampus improves inflammation-induced depressive-like behavior. Physiol Behav. 2017;182:54-6

T

Uprawiany od ponad 3000 tysięcy lat, znany w medycynie Majów i Azteków, do Europy sprowadzony przez Ferdynanda Korteza. Wyjątkowe właściwości surowca wpłynęły na jego grecką nazwę :theo- boski, dany przez boga, broma- napój. Współczesne badania wykazały, że surowiec wykazuje wielokierunkowe działanie kardioprotekcyjnie, obniża ciśnienie krwi, zmniejsza opory jej przepływu. To także silny antyoksydant, hamujący powstawanie blaszek miażdżycowych i spowalniający procesy starzenia. Siła działania 380 aktywnych składników naturalnego ekstraktu z nasion kakaowca poprawia nastrój, działa aktywizująco i euforyzująco, poprawia funkcje seksualne i wykazuje działanie zbliżone do afrodyzjaków zwiększając syntezę peptydów miłości- endorfin.
To jedyna roślina, która zawiera Anandamid – związek chemiczny wytwarzany naturalnie w organizmie człowieka po wysiłku fizycznym powodującą nasze dobre samopoczucie.
Ekstrakt z nasion kakaowca zwiększa stężenie magnezu, hamuje nadmierny apetyt, poprawia mikroarchitekturę skóry łagodzi skutki nadmiernego opalania.
Profesor Norman Hollenberg z Harvard Medical School wraz z zespołem naukowców badał dietę plemienia Kuna z Panamy. Odkryto, że jego członkowie, którzy spożywają 40 filiżanek kakao tygodniowo, rzadko chorują, żyją znaczniej dłużej niż inni mieszkańcy Panamy i nie zapadają na demencję. Sekretem zdrowotnych właściwości kakao jest flawonoid o nazwie epikatechina, spotykany również w herbacie i winie. Naukowcy są przekonani, że niezwykła długowieczność i odporność na choroby cywilizacyjne ( choroby sercowo-naczyniowe, nowotwory, cukrzyca) występująca rzadziej niż raz na dziesięć osób, jest właśnie spowodowana codziennym spożywaniem nasion kakaowca.

Literatura:
Becker Kathrin i wsp. Immunomodulatory properties of cacao extracts – potential consequences for medical application. Experimental Pharmacology and Drug Discovery 2013, 4: 1-9
Yeyi G i wsp. Dietary Cocoa Reduces Metabolic Endotoxemia and Adipose Tissue Inflammation in High-Fat Fed Mice J Nutr Biochem. 2014, 25: 439–445.
Cicero A i wsp. Botanicals and phytochemicals active on cognitive decline: The clinical evidence. Pharmacol Res. 2017, 28: 1043-66
Ried K i wsp. Effect of cocoa on blood pressure. Cochrane Database Syst Rev. 2017, 25: 4:

Surowiec znany i stosowany w hinduskiej Ajurwedzie oraz chińskiej medycynie naturalnej od kilku tysięcy lat, jako środek tonizujący, przeciwdziałający starzeniu i poprawiający libido. Zawarte w buzdyganku ciała czynne: saponiny.flawonoidy, fitosterole, odpowiadają za poprawę potencjału fizycznegoi seksualnego, zwiększoną zdolność do aktywności fizycznej i korzystny wpływ ochronny na wątrobę i układ sercowo-naczyniowy. Surowiec obniża stężenie glukozy, działa przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie oraz podwyższa stężenie hormonów płciowych, dopaminy i hormonu wzrostu – mediatorów typowych dla młodych tkanek. Stosowany przez sportowców w celu zwiększenia siły fizycznej i przyrostu masy mięśniowej. Naturalnie podnosi poziom hormonów anabolicznych: testosteronu i lutropiny.Ekstrakt z buzdyganka często uważany jest za eliksir młodości i witalności, zmniejsza on ilość tkanki tłuszczowej , zapobiega rozwojowi osteoporozy oraz obniża stężenie cholesterolu. Zawarta w buzdyganku protodioscyna w wielu doniesieniach naukowych uważana jest za afrodyzjak.

Literatura:
Wenyi Z i wsp. A review of traditional pharmacological uses, phytochemistry and pharmacological acitvities of Tribulus terrestris. Chemistry Central Journal 2017, 11: 60-73
Wu Y i wsp. The function of androgen/androgen receptor and insulin growth factor1/insulin growth factor1 receptor on the effects of Tribulus terrestris extracts in rats undergoing high intensity exercise. Mol Med Rep. 2017;16:2931-2938
Jiang Y i wsp. Vascular protective effects of aqueous extracts of Tribulus terrestris on hypertensive endothelial injury Chin J Nat Med. 2017;15:606-614.
de Souza K i wsp. Efficacy of Tribulus terrestris for the treatment of hypoactive sexual desire disorder in postmenopausal women: a randomized, double-blinded, placebo-controlled trial. Menopause. 2016;23:1252-125

W

To najważniejsza witamina rozpuszczalna w wodzie pełniąca funkcję naturalnego antyoksydanta (obok witaminy E) w usuwaniu wolnych rodników powstających po nadmiernej ekspozycji na słońce, w wyniku palenia tytoniu, stresu lub zaburzonej gospodarki hormonalnej. Witamina C bierze także udział w modyfikacji budowy kolagenu, co chroni skórę przed powstawaniem zmarszczek i zmian barwnikowych, zwiększa wchłanianie jonów żelaza w przewodzie pokarmowym. Jest niezbędna do syntezy adrenaliny, dopaminy i kwasów żółciowych, co wpływa nie tylko na naszą aktywność i witalność, ale także pomaga obniżyć stężenie cholesterolu w organizmie. Witamina C przyspiesza ponadto procesy gojenia się ran, zapobiega powstawaniu siniaków i pajączków naczyniowych. Wzmacnia odporność, kolagen, kości, ścięgna i skórę.
Literatura:

Alexander J i Frei B. Myths, Artifacts, and Fatal Flaws: Identifying Limitations and Opportunities in Vitamin C Research. Nutrients. 2013; 5: 5161–5192.
Harrison F i wsp. Ascorbic Acid and the Brain: Rationale for the Use against Cognitive Decline Nutrients. 2014; 6: 1752–1781.

Du J i wsp. Ascorbic acid: Chemistry, biology and the treatment of cancer Biochim Biophys Acta 2012; 1826: 443–457.
Paulsen G i wsp. Vitamin C and E supplementation hampers cellular adaptation to endurance training in humans: a double-blind, randomised, controlled trial J Physiol. 2014; 592: 1887–1901.
Al-Niaimi F i Yi Zhen Chiang N.Topical Vitamin C and the Skin: Mechanisms of Action and Clinical Applications J Clin Aesthet Dermatol. 2017; 10: 14–17.

Roślina tradycyjnej medycyny hinduskiej znana od 3000 lat zwana potocznie hinduskim Ginseng z racji podobnego profilu aktywności farmakologicznej. Bogactwo alkaloidów i związków steroidowych zwanych witanolidami odpowiada za szeroką aktywność farmakologiczną. Witania przekornie zwana ospałą poprawia adaptację do zwiększonego wysiłku fizycznego i zwiększa siłę mięśniową, chroni przed infekcjami bakteryjnymi i wirusowymi, przyspiesza spalanie tkanki tłuszczowej i działa ochronnie na mięsień sercowy. Wiele badań klinicznych potwierdziło też działanie przeciwnowotworowe i chemoprewencyjne rośliny. Podobnie jak Targanek Błoniasty uznana przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności za zioło o potwierdzonym działaniu spowalniającym procesy starzenia. Witania to cenne zioło adaptogenne, które pomaga organizmowi wydalić toksyny, łagodzi działanie stresu, napięcia i niepokoju. Withania przyspiesza procesy regeneracji, odmładza, hamuje proces siwienia włosów i rewitalizuje skórę niwelując objawy związane z upływem czasu, działaniem wolnych rodników i nadmiaru światła UV.

Literatura:
Dushani Palliyaguru i wsp. Withania somnifera : from prevention to treatment cancer Mol Nutr Food Res 2016, 60 : 1342-1353
Pandey V i wsp. Withania somnifera: Advances and Implementation of Molecular and Tissue Culture Techniques to Enhance Its Application. Front Plant Sci 2017, 8: 1-11.
Kaur T I Kaur G. Withania somnifera as a potential candidate to ameliorate high fat diet-induced anxiety and neuroinflammation. J Neuroinflammation. 2017;14:201
Pradhan R i wsp. Longevity and healthy ageing genes FOXO3A and SIRT3: Serum protein marker and new road map to burst oxidative stress by Withania somnifera. Exp Gerontol. 2017;95:9-15